Tolerans Penceresi Nedir? - Sinir Sisteminin Denge Alanı

Tolerans Penceresi Nedir? - Sinir Sisteminin Denge Alanı

Travma, kaygı veya kronik stres deneyimi yaşayan birçok kişi, bedeninde ya da duygularında ani taşkınlıklar veya donukluklar yaşadığını fark eder. Bu dalgalanmalar sinir sisteminin tehdit algısına verdiği doğal tepkilerdir. Tolerans penceresi, bu dalgalanmaların düzenlenebildiği ve kişinin duygularını bedensel düzeyde tolere edebildiği güvenli alandır. Yani bir anlamda, "neyin toleransı?" sorusu bedende hissedilen yoğunluklar ve duygusal deneyimler için geçerlidir.

Tolerans penceresi, kişinin bedensel ve duygusal deneyimlerini dayanılabilir bir yoğunlukta hissedebildiği aralıktır. Örneğin kaygı, üzüntü veya öfke geldiğinde kişi bunları tamamen bastırmadan ya da taşkınlığa kapılmadan fark edebilir ve düzenleyebilir. Pencerenin dışına çıktığımızda ise sistem ya aşırı uyarılmaya (taşkınlık) ya da düşük uyarılmaya (donukluk) kayar.

Aşırı Uyarılma

Kalp atışı hızlanır, nefes daralır, kaslarda gerginlik artar. Zihin panik, korku veya öfke döngüsüne girebilir. Kişi kontrol kaybı hissedebilir.

Düşük Uyarılma (Donukluk)

Sistem baş edemeyeceğini algıladığında kapanma tepkisi verir. Bu durumda kişi bedeniyle bağlantısını kaybetmiş gibi hissedebilir, duygularına ulaşamaz veya boşluk duygusu yaşayabilir.

Tolerans penceresi herkeste aynı genişlikte değildir. Çocukluk döneminde güvenli ilişkiler ve duygusal destek alan bir kişinin penceresi daha esnek olur. Kronik stres veya travma bu alanı daraltır. Dar bir tolerans penceresi, günlük yaşamda bile yoğun taşkınlıklar veya donukluklar yaşanmasına sebep olabilir.

Tolerans penceresini genişletmek zaman ister. Düzenli bedensel farkındalık, nefes çalışmaları, güvenli ilişki deneyimleri ve ritmik hareketler sinir sisteminin esnekliğini destekler. Beden farkındalığı bu süreçte önemli bir rol oynar, ancak herkes için başlangıçta kolay olmayabilir. Özellikle çocuklukta yoğun stres yaşamış kişilerde bedene odaklanmak bazen huzursuzluk yaratabilir. Bu da kişinin hazır olduğu hızda ilerlemesinin önemli olduğunu hatırlatır.

Özetle tolerans penceresi, kişinin duygularını ve bedensel duyumlarını güvenle taşıyabildiği kapasiteyi anlatır. Bu alan genişledikçe duygusal deneyimler daha taşınabilir hale gelir ve regülasyon kapasitesi artar. Tolerans penceresinin gelişebilen bir yeti olması, iyileşme sürecinde umut verici bir bilgidir.

Kaynaklar:

• Porges, S. W. (2011). The Polyvagal Theory. W. W. Norton & Company.

• Ogden, P., Minton, K., & Pain, C. (2006). Trauma and the Body. W. W. Norton & Company.

• van der Kolk, B. A. (2014). The Body Keeps the Score. Viking.