"Zihnin 2 farklı farklı modu var." I. Zihnin İki Yönü: DMN ve TPN Beyin, içe ve dışa odaklı iki temel çalışma ağı arasında gidip gelir. Bunlar Default Mode Network (DMN)  yani Varsayılan Ağ  ve Task Positive Network (TPN)  yani Görev Odaklı Ağ dır. DMN (Varsayılan Ağ) : Zihin dinlenme hâlindeyken, içe dönük düşünceler, geçmiş ve gelecek üzerine düşünme, benlik farkındalığı, hayal kurma ve empati süreçlerinde aktif olur. TPN (Görev Odaklı Ağ) : Zihin dış dünyaya yöneldiğinde,

I. Sinirsel Faz: Zamanlama ve Bilinç Sürekliliği “Faz” (phase) sinir sisteminde ağların ateşlenme zamanlamasıdır. Bir nöral ağ (örneğin insula veya prefrontal korteks), diğer ağlarla aynı anda aktive olduğunda bilgi akışı senkronik hale gelir. Bu senkronizasyon sayesinde kişi hem hisseder, hem düşünür, hem de eyleme geçer. Faz kayması, bu zamanlamanın bozulmasıdır. Örneğin travmada limbik sistem erken ateşlenir, ama prefrontal kontrol geç devreye girer. Sonuç: kişi duyguyu ya

🧠  FARKINDALIK AĞLARI: Beynin Bedenle Diyaloğu (Interoceptive, Proprioceptive ve Exteroceptive Networks) I. Bütünsel Farkındalık Kavramı: Beyin–Beden İletişiminin Yeni Dili Farkındalık, yalnızca zihinsel bir dikkat biçimi değil; sinir sisteminin kendi iç ritmini, bedensel duyumları ve çevresel bilgiyi eşzamanlı olarak işleyebilme kapasitesidir . Nörobilim, bu süreci üç temel algı ağıyla açıklar: interoseptif , proprioseptif  ve ekstero­septif  ağlar. Bu ağlar, insanın “iç–be

1. Tehdit Altındaki Organizma: Donmanın Fizyolojisi Travma, yalnızca bir olay değil; sinir sisteminin o olaya verdiği donma  cevabıdır. Bir organizma, ne savaşabilir ne kaçabilirse, sistem enerjiyi korumak için kendini dondurur. Bu biyolojik refleks, yüz milyonlarca yıllık evrimsel mirastır. Fakat insan beyninde bu refleks, yalnızca kas tonusu değil, bilinç düzeyini de dondurur. Stephen Porges’in Polyvagal Teorisi (2011)  bu mekanizmayı üç katmanlı bir hiyerarşi olarak açıkla

1. Bedenin Metronomu: HRV Nedir ve Neden Bilinçle İlgilidir? Kalp atışlarımız eşit aralıklarla değil, milisaniyelik dalgalanmalarla seyreder. Heart Rate Variability (HRV)  bu mikrosaniyelik oynaklığın ölçüsüdür; yüzeyde “küçük gürültü” gibi görünen şey, derinde otonom sinir sisteminin esneklik kapasitesini, yani organizmanın tehdit–güven  ekseninde nasıl ayarlandığını gösterir. HRV yükseldikçe sistem esnek ve uyarlanabilir , HRV düştükçe katı ve kırılgan  çalışır. Bu yüzden H

1.Utanç ve Suçluluk Kültürünün Nörobiyolojik ve Kültürel Temelleri Toplumların bilinç düzeyi yalnızca inanç sistemleriyle değil, sinir sistemlerinin çalışma biçimiyle ölçülür. Kültür, aslında kolektif bir sinir sistemi gibidir; neyi tehdit olarak algıladığı, hangi duyguları bastırdığı ve hangi davranışları ödüllendirdiği bu sistemin tonunu belirler. Çocuğa “utan” mı deniyor, yoksa “hisset” mi? Bu küçük fark, yüzlerce yılın nörobiyolojik mirasını şekillendirir. Utanç ve suçlul

Özet Bu yazı, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu’nun (DEHB) salt nörobiyolojik bir bozukluk olmanın ötesine geçerek, travma , psikanalitik süreçler ve sinir sistemi regülasyonu ekseninden yeniden formüle edilmesini önerir. DEHB’yi yalnızca odaklanamama olarak tanımlamak eksiktir: bu durum, sinir sisteminin ritm dengesinin bozulduğu, beden–zihin senkronizasyonunun parçalandığı bir süreçtir. Makale, beş sinir bölgesi — PFC, striatum, amigdala, insula, serebellum — üzer

"Sen yeterlisin." Özet İç konuşma (self-talk), dikkat, duygudüzenleme ve yürütücü işlevlerin ayrılmaz bir bileşenidir. Bu makale, iç konuşmanın bir alt biçimi olan “sen dili” nin (kişinin kendisine “sen” ya da kendi adıyla hitap etmesi) psikolojik işlevini ele alır. Önce iç konuşmanın bilişsel/kuramsal temelleri özetlenir; ardından “öz-mesafe” (self-distancing) kavramı çerçevesinde davranışsal bulgular  ve sinirbilimsel veriler  sunulur. Son olarak klinik/somatik uygulamalar,

DMN – ACC – INSULA – PREFRONTAL – NEOKORTEKS EKSENİNDE FENOMENOLOJİK ZAMANIN ANATOMİSİ I. GİRİŞ: ZAMANIN BEYNİ – “ŞİMDİ”NİN BİLİMİ Zaman, evrende doğrusal bir değişim dizisi olarak tanımlansa da insan beyninde bu çizgisellik kırılır.İnsanın “zamanı yaşama” biçimi, yalnızca saniye, dakika ya da kronometre ile ölçülebilen bir nicelik değil; bilincin sürekliliğini taşıyan nöral bir fenomen dir.Zihnin “geçmişte takılı kalması” ya da “geleceğe kaçması” yalnızca bir düşünce alışkan

Giriş – Laboratuvardaki Sessizlik Cam duvarların ardında, fMRI cihazının soğuk metal tüneline yerleşen bir gönüllü, kulaklığından gelen talimatı duyuyor: “Hiçbir şey yapma, sadece sessizce kal.” On dakika boyunca dışarıdan hiçbir şey olmuyor, ama monitörlerdeki beyin görüntüleri değişmeye başlıyor. Renkli alanlar birer birer sönüyor; beynin iç sesi, varsayılan mod ağı (Default Mode Network – DMN) yavaşça susuyor. Dışarıdan bakıldığında meditasyon gibi sakin bir hâl. Ancak içe

Dikkat Dağınıklığı Değil — Aşırı Yüklenmiş Bir Sinir Sisteminin Hikâyesi I. Dikkatin Derin Ritmi Belki sen de fark etmişsindir:Bazen bir şeyle ilgilenmek istersin ama zihnin oradan oraya akar.Bir görevi bitiremeden diğerine geçer, sonra kendine kızarsın.Bazen de tersi olur — bir şeye öyle gömülürsün ki zamanın nasıl geçtiğini anlamazsın. Bu “dengesizlik”, tembellik ya da iradesizlik değil.Sinir sisteminin ritminin bozulmasıdır.Tıpkı kalp atışı gibi, beynin de bir tempo, bir “

I. GİRİŞ: Travma, Dikkatin Sessiz Yarığı Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), modern toplumda yalnızca “odaklanamama” üzerinden tanımlanır.Oysa derinlemesine bakıldığında, DEHB’nin özünde bir bağlanma travması  ve nörofizyolojik parçalanma  hikâyesi vardır. Çocuklukta, çevreyle güvenli bir “nöral senkronizasyon” kurulamamışsa — yani bakımverenin ritmi çocuğun ritmini duyamamışsa — sinir sistemi kendi iç ritmini üretmek zorunda kalır.Bu “yalnız ritim”, ilerleyen

I. GİRİŞ: Dikkat Bir Kas Değil, Bir Ritimdir Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), sıklıkla “odaklanma zorluğu” olarak tanımlanır; ancak nörobiyolojik açıdan bu, gerçeğin sadece yüzeyidir.Dikkat aslında bir sinirsel ritim dir — beynin uyarılma (arousal) düzeyini dış dünyayla senkronize etme kapasitesi.Bu ritim bozulduğunda kişi odaklanamaz, duygular hızla dalgalanır, zaman hissi kaybolur.Dolayısıyla DEHB, davranışsal bir bozukluk değil , sinir sistemi regülasyon

BÖLÜM 2. Sınırın Gelişimsel Kökleri ve Erken İlişki Dinamikleri İnsanın sınır kapasitesi doğuştan gelmez; ilişkisel olarak öğrenilir.Bebek, kendi iç duyumlarını düzenleme becerisini, bakım verenin sinir sistemi aracılığıyla geliştirir.Başka bir deyişle: kendini tutmayı, önce tutulmakla öğrenir. Tutulmak ve ayrışmak Winnicott’un (1953) “holding environment” kavramı, benliğin ilk sınırını tarif eder.Annenin kucağı, yalnızca bir fiziksel destek değil; çocuğun varlık hissini şeki

Bölüm bölüm yazmakta olduğum Sınırlar serisinin ilk bölümüne hoşgeldiniz. Bölüm 1 - Sınır Kavramının Çok Katmanlı Doğası: Benliğin Korunması ve Dünyaya Açılım İnsanın “ben” dediği alan, yalnızca düşüncelerinin değil, sinir sisteminin de bir ürünüdür.Her duyum, her temas, her sözcük, benlik alanının zarına dokunur.Bu zar bazen geçirgendir — dünya içeri alınır, anlamlar taşar.Bazen de sertleşir — kişi geri çekilir, kendi iç sessizliğine sığınır.Psikolojide bu zar, “sınır” olara

1. Giriş: “Ben” nerede biter, “öteki” nerede başlar? Her insanın görünmeyen bir psikolojik zar ı vardır. Bu zar, bizi hem korur  hem ilişkilendirir . Adı: sınır (boundary). Sınırlar, kim olduğumuzu, neye “evet”, neye “hayır” dediğimizi belirleyen görünmez çizgilerdir.Sağlıklı sınırlar ne duvar gibidir ne de geçirgen sünger  gibidir; daha çok yarı geçirgen bir zar  gibidir — yaşam akışını engellemeden, toksik olanı içeri almadan, özümüzü korur. Psikolojide sınırlar; duygusal,

🔹 Giriş: “Bir Senfoni Orkestrası Gibi” Sinir sistemi, trilyonlarca hücreden oluşan dev bir yaşayan ağdır .Her bölge, kendi enstrümanını çalar — kimi vurmalı, kimi nefesli, kimi yaylı.Ancak hepsi bir tek amaç  için çalışır: Bedenin güven içinde kalmasını ve içsel dengeyi korumasını sağlamak. Bu orkestra kusursuz işlediğinde, kişi hem bedensel hem duygusal olarak “evinde” hisseder.Aksadığında ise ritim bozulur: kaygı, taşkınlık, donma ya da çökkünlük ortaya çıkar. Aşağıda bu o

1. Anatomik ve Yapısal Tanım Anterior Cingulate Cortex (ACC) , beynin frontal (ön) lobunun medial (orta) kısmında , prefrontal korteks  ile limbik sistem  arasında köprü işlevi gören bir bölgedir. Konum olarak corpus callosum’un  (beyin yarımkürelerini bağlayan lif demeti) hemen üstünde yer alır. Fonksiyonel olarak hem rasyonel (dorsal)  hem de duygusal (ventral)  ağlarla bağlantı kurar. Bu nedenle ACC, beynin “ duygusal fren sistemi ” veya “ entegrasyon köprüsü ” olarak anı

Gabor Maté’nin The Myth of Normal  ve Hold On to Your Kids  kitaplarında altını çizdiği temel tez, çocuğun en kritik ikilemini açıklar: Bağlanma mı, otantiklik mi? Çocuk, bakım verenle bağını korumak için kendi duygularını, ihtiyaçlarını veya hakikatini feda etmek zorunda kalabilir. Bu “otantiklikten vazgeçme” bedeli, ilerleyen yıllarda karakter stratejileri ve ilişki şemaları olarak yeniden karşımıza çıkar. Bu yazı, önce Maté’nin tanımladığı çekirdek adaptasyonları beş başlı

Meditasyon seni gerçekten regüle etsin istiyorsan: 1.NİYET CÜMLESİ BELİRLE 2.Koptuğunda niyet cümlenle nefes al ver. 3.Her nefeste niyete odaklan. Niyetsiz meditasyon, kafanın içinde bir roller coaster 🎢 yolculuğuna dönüşebilir. Meditasyon, modern psikoloji ve nörobilim alanında duygusal regülasyon, dikkat kontrolü ve stres azaltımı için etkinliği kanıtlanmış bir yöntemdir (Tang, Hölzel & Posner, 2015). Ancak uygulamanın derinliği ve sürdürülebilirliği, yalnızca teknik değil